مولفه های اساسی سیاست‌های رسانه‌ای و موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال جریان آزاد اطلاعات

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکترا

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای سیاست‌گذاری عمومی واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی

2 استاد گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی(نویسنده مسئول)

3 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور

4 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز

10.30495/psq.2022.1942337.2118

چکیده

تکنولوژی‌های نوین ارتباطی، ایده‌ی دهکده‌ی جهانی را تحقق بخشیده و نوآوری‌های فنی، شرایط جدیدی در سپهر رسانه‌ای ایجاد کرده و به رشد رسانه‌ها کمک بسزایی نموده و موجب تغییر نگرش گسترده در زمینه‌ی تبادل اطلاعات، ایجاد مقررات و سیاست‌گذاری دولت‌ها در این زمینه شده است. این تغییرات مهم برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیران را وادار کرده است جهت مدیریت این فضا و ساماندهی آن، در پی ایجاد الگویی کارآمد و مناسب باشند. جریان آزاد اطلاعات نیز قدرت دولت‌ها را به چالش کشیده و موجب شده که روند سیاست‌گذاری رسانه‌ها از اهمیت خاصی برخوردار شود. پژوهش حاضر در صدد پاسخ به این سوال است که مولفه‌های اساسی سیاست‌های رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در حوزه‌ی مطبوعات و شبکه‌های اجتماعی چه می‌باشد؟ خط مشی رسانه‌ای نظام در قبال جریان آزاد اطلاعات چیست؟ برای این کار، از رهیافت نظری جامعه‌ی شبکه‌ای بهره گرفته شد. جهت انجام این پژوهش کیفی، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، داده‌های مختلف جمع‌آوری و تحلیل شدند. در این راستا، با استناد به اصل 110 قانون اساسی، و با استفاده از روش‌ اسکن محیطی، بیانات رهبری بررسی و مضامین مستخرج به روش تحلیل موضوعی، کدگذاری شدند که ماحصل آن، استخراج مضامین پایه‌ای سیاست‌های رسانه‌ای و دسته‌بندی آن‌ها در قالب مضامین فراگیر (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و اخلاقی) بود. یافته‌ها نشان‌گر 13 مولفه‌ی اصلی در سیاست رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در زمینه‌ی مطبوعات و شبکه‌های اجتماعی می‌باشد. هم‌چنین، به دلیل تاکید بر لزوم برقراری عدالت و ضرورت جریان دوطرفه‌ی اطلاعات، این سیاست‌ها به نظر مخالفان جریان آزاد اطلاعات نزدیک‌تر است.

کلیدواژه‌ها